Lixus, ruiny starożytnego miasta w pobliżu Larache

Lixus (pol. Liksus, fen. Makom Szemesz, czyli “Miasto Słońca”, berb. ⵍⵉⴽⵙⵓⵙ, arab. ليكسوس) jest stanowiskiem archeologicznym, leżącym w pobliżu miasta Larache (Al Araisz) w pn-zach Maroku. Zajmuje powierzchnię ponad 70 ha i jest malowniczo położone na wzgórzu, z którego rozpościera się wspaniały widok na miasto oraz na meandry i ujście rzeki Lukos do oceanu Atlantyckiego. W roku 1995 Lixus trafił na wstępną listę Unesco.

(Lixus: english, francais, italiano, espanol)

Powstanie miasta pod nazwą Makom Szemesz (Miasto Słońca) datuje się na VIII wiek p.n.e. kiedy to pierwszą osadę założyli tu Fenicjanie. Podaje się również inne daty, ale ta jest najbardziej prawdopodobna, gdyż poparta badaniami archeologicznymi i wzmiankami w starożytnych pismach. O Lixus pisał np. Hannon Żeglarz – kartagiński podróżnik z V w p.n.e. Opisywał on między innymi dorzecze rzeki Lukos zamieszkałe przez egzotyczne zwierzęta: słonie, lwy itp.

Niektórzy datują powstanie Lixus na XII w p.n.e. lub wcześniej. Wszystko dlatego, iż pewne starożytne księgi, np. Pliniusza (Gaius Plinius Secundus zwany Starszym), umiejscawiają tu mityczny Ogród Hesperyd. Wg mitu w ogrodzie rosły złote jabłka, których pilnował 100-głowy smok. Zerwanie jabłek było jedną z 12 prac Herkulesa. W rzeczywistości na tych terenach były gaje pomarańczowe i prawdopodobnie to one były owymi „złotymi jabłkami”. Do tej pory żadne prace archeologiczne nie potwierdziły tej historii. Ale kto wie, co kryje się jeszcze w ziemi – do tej pory odkryto tylko ok. 20 % powierzchni starożytnych ruin. Co prawda na terenie Lixus znajdowała się świątynia Herkulesa i znaleziono nawet jego maskę z brązu, ale pochodzą one z czasów późniejszych. Niektórzy dopatrują się w Lixus nawet śladów mitycznej Atlantydy

Głównym zajęciem mieszkańców okresu fenickiego było pozyskiwanie soli, rybołówstwo oraz przetwórstwo – ryby konserwowano solą oraz produkowano z nich wyrazistą pastę rybną, zwaną „garum” (ryby rozcinano i wraz z wnętrznościami układano i przesypywano solą). Na monetach z tego okresu widnieje wygrawerowany tuńczyk.

Makabryczną ciekawostką z czasów fenickich jest postument, na którym dokonywano rytualnego mordu dzieci a ich krew zbierano do naczynia i ofiarowywano w darze bóstwu. Zachował się on do naszych czasów i możecie zobaczyć go na zdjęciach. 

W III w p.n.e. władzę przejęło królestwo Mauretanii, pod rządami którego miasto przeżywało okres prosperity. Przede wszystkim rozwinęła się dzielnica świątyń (z grecka: akropol) posiadająca własny mur oraz dzielnice mieszkalne z bogato dekorowanymi domami. Rozwijało się nadal przetwórstwo ryb – u podnóża wzgórza założono dzielnicę przemysłową ze 147 prostokątnymi basenami do solenia ryb i produkcji garum, które następnie eksportowano do innych części królestwa w specjalnych glinianych naczyniach. W tym czasie powstały również mury miejskie, zbudowane z wielkich kamiennych bloków, ciętych na styl grecki.

Na początku naszej ery, między rokiem 40 a 45, władzę nad miastem i tą częścią świata przejęli Rzymianie, tworząc najbardziej na zachód wysuniętą prowincję swego imperium, zwaną Mauretania Tingitana (inne miasto rzymskie z tego okresu na terenie obecnego Maroka to Volubilis). Lixus zostało zdobyte przez cesarza Klaudiusza. Kolejne 2 wieki to okres szybkiego rozwoju miasta. Kwitł przemysł rybny, budowano świątynie, drogi, powstał amfiteatr, łaźnie miejskie i dzielnice domów atrialnych dla najbogatszych mieszkańców – Rzymian. Uprzywilejowane położenie miasta sprawiało, iż z niemal każdego jego zakątka rozciągał się wspaniały widok na meandrującą rzekę, pola, lasy i pobliski ocean. Należy w tym miejscu wspomnieć, iż w owym czasie fauna i flora były bardziej egzotyczne niż obecnie. W lasach hasały na wolności takie zwierzęta jak słonie, antylopy, bawoły, lwy, pantery oraz inne pomniejsze ssaki z rodziny kotowatych. Niewątpliwie amfiteatr, jedyny w pn-zach Afryce, był miejscem wielu przedstawień z udziałem dzikich zwierząt. Świadczy o tym obniżenie areny w stosunku do widowni aż o 3,60 m. W końcu znudzeni bogaci Rzymianie musieli czymś zabijać nudę i bawić się z dala od Rzymu. Po drugiej stronie areny znajdowały się łaźnie miejskie. Są całkiem dobrze zachowane a najpiękniejszą ich częścią była mozaika boga mórz – Neptuna. Niestety została zniszczona, co można zobaczyć na fotografii – pierwsze 2 zdjęcia pochodzą z lat 70-tych XX wieku. Kolejne, gdzie widać już duży ubytek – z roku 2000. Obecnie mozaika jest kompletnie zniszczona oraz zasypana piaskiem, żeby nie uległa dalszej destrukcji. Przez lata Lixus miał tylko jednego strażnika. Dlatego nieliczne znalezione tu mozaiki zostały z pietyzmem przeniesione do muzeum archeologicznego w Tetuan. Są to m.in: Wenus i Adonis oraz Mars i Rhea Silvia (zobacz również mozaiki Volubilis).

W III w n.e. nastała w Lixus epoka chrześcijańska. Z tego okresu odkryto preromańską świątynię.

Już w V wieku Lixus zdobyli Arabowie, niszcząc miasto, co zapoczątkowało jego upadek. Kolejni władcy plądrowali świątynie i domy, wywożąc najlepsze fragmenty konstrukcji i dekoracji do swoich domów i pałaców. Lixus stracił na ważności i stał się jedynie reliktem starych czasów. Mieszkańcy żyli tam jeszcze przez kilka wieków. Ostateczne wyludnienie miasta nastąpiło pod koniec wieków średnich z powodu suszy, plagi komarów i prawdopodobnie malarii. Mieszkańcy przenieśli się na drugą stronę rzeki i założyli nowe miasto – Larache.

Historia miasta Lixus liczy ok 2000 lat. Obecnie nie widać już jego świetności. Możemy to sobie jedynie wyobrazić. Bardzo trudno jest znaleźć wiarygodne informacje oraz plany wykopalisk na terenie Lixus, dlatego zamieszczamy wszystko to, co znaleźliśmy w sieci i co pozwoli wam na lepsze wyobrażenie sobie skali miasta oraz jego położenia. Pierwsze 3 zdjęcia przedstawiają położenie starożytnych miast w Maroku. Na trzecim dodatkowo widać stary trakt rzymski, który je łączył. Czwarta mapa pokazuje obecne położenie Lixus. Piąte zdjęcie to plansza informacyjna, znajdująca się na terenie wykopalisk. Kolejne 3 zdjęcia przedstawiają widok z góry oraz plany Lixus. Następnie przedstawiamy zdjęcia Lixus w stanie obecnym. Zapraszam do obejrzenia i zostawienia komentarza. Miłego weekend’u

Bab Africa Travel

 

 

Reklamy